[22-09-2011]
In Den Haag heeft MOOI - in samenwerking met de gemeentelijke Dienst Sociale Zaken -een pilot uitgevoerd rond participatie. In een korte periode werden 120 uitkeringsgerechtigden uit het ‘granieten’ bestand naar ons verwezen. De pilot was er op gericht deze mensen toch tot participatie te bewegen. Dat is met 84 mensen ook gelukt (met wat meer tijd was 100 haalbaar).

Ze volgen cursussen en opleidingen, doen vrijwilligerswerk en een aantal heeft een zelforganisatie opgezet. Dit hoge aantal heeft iedereen in positieve zin verrast. Zowel ambtenaren als politici. Op papier leek het een groep waar je niets mee kon. Hoe kan dit resultaat dan? Het antwoord is verbijsterend simpel: aandacht!

Onze medewerkers hebben deze mensen open benaderd, niet beperkt door wet- of regelgeving, prestatiedruk, dreiging of kennis van hun achtergrond. Ze zijn met ze in gesprek gegaan en hebben geluisterd. Ze hebben deze mensen aandacht gegeven en vertrouwen. Naast het horen van wat hen is overkomen in het leven, ook gesproken over hun wensen, of misschien beter hun dromen. En die benadering werkt. En natuurlijk werkt het, want wie heeft er geen behoefte aan aandacht. Dat je er bent en er mag zijn.

Voor deze groep is aandacht geen vanzelfsprekendheid. Althans de aandacht waar ik op doel. Ze krijgen als groep wel aandacht, maar dan wel negatief. Ze misbruiken de verzorgingsstaat, zijn allochtoon, lui, agressief, dom, te beroerd om te werken verzin het maar.

Hun sociale netwerken zijn veelal mager en beperkt. Ze overleven. Het is de groep die steeds verder weg is geraakt van succes en geluk. De toverwoorden van het kabinet als het gaat om de zelfredzame burger. Ga aan de slag, neem je leven in eigen hand. De vrije wil en keuze. Doe je dat niet dan is het allemaal je eigen schuld. Prachtige woorden. Maar diezelfde woorden drijft de groep waarover ik praat steeds dieper in hun - eenzame - moeras.

Aandacht voor elkaar is niet meer zo vanzelfsprekend. De samenleving gaat sneller en sneller, we hebben het druk, moeten voldoen aan alle mogelijke ideaalbeelden èn vooral consumeren. De onderlinge solidariteit, zorg voor zwakkeren, staat onder druk. Er moet bezuinigd worden. De begroting is de maat. Ik gebruik met opzet het begrip schaarste in de aanhef. Het is ook een economisch begrip. En iets dat schaars is, is duur.

De pilot toont aan dat het geven van - menselijke - aandacht, zonder verwijt, werkt. En dat die aandacht in aanzet door professionals gegeven moet worden. En dat het dan mogelijk is ze te ondersteunen in het vinden van een plek in de samenleving. En zodra ze die plek hebben gevonden, dan, en niet eerder, dan pas ontstaat voor hen de mogelijkheid om voorzichtig zelf vorm te geven aan hun leven. Bezuinig je op die ondersteuning dan bespaar nu een paar centen, maar gaat het je later een vermogen kosten.

Dik's weblog verschijnt om de week ook via twitter.com/MOOIzeg en op de website van Zorg en Welzijn, forum voor sociale professionals. Wilt u de laatste en voorgaande weblogs lezen? Klik hier.